افزایش جمعیت وسیر مهاجرت های داخلی به سوی قطب های اقتصادی کشور خصوصا" پایتخت ،نه تنها بر ساختار اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی آنها تاثیر گذاربوده است،بلکه ساختار کالبدی شهرهای کشور رانیز دگرگون ساخته است .

گسترش ابعاد فیزیکی شهرها، توسعه شهرواسکان غیر رسمی اقشار تازه شهر نشین در حومه های شهرهای بزرگ کشور وازدیاد قیمت زمین ومسکن در محدوده شهرها، عملا" تهیه مسکن برای طبقات کم درآمد ویابادرآمد متوسط را بسیار مشکل وحتی غیر ممکن ساخته است .

تحولات جمعیتی واقتصادی کشور خصوصا"از چهاردهه گذشته تا کنون از سویی متاثر ازرشد روند سرمایه داری وبه موازات آن کاهش فعالیت های کشاورزی درروستاها قبل از انقلاب بوده است واز سوی دیگر،بر اثر از هم پاشیدگی ساختار اقتصادی سال های اولیه بعد از انقلاب ،جنگ تحمیلی ورشد بی سابقه جمعیت دراین دوره است.

جمعیت کشور که درسال 1345کمی بیش از بیست وپنج میلیون نفر بود ،به بیش از سی وسه میلیون نفر در اواخر دهه پنجاه رسید وبارشد متوسط سالیانه 9/3 در صد تا نیمه دهه شصت وسپس کاهش نسبی این رشد در سال های بعد،جمعیت کشور به بیش از شصت وپنج میلیون نفر رسید ،یعنی از زمان انقلاب تا کنون عملا" جمعیت کشوردو برابر شده است .

این افزایش جمعیت ،مهاجرت های منطقه ای خصوصا" مهاجرت روستاییان به شهرها وبه دنبال آن مهاجرت های ناشی از عوارض جنگ تحمیلی را به دنبال داشته است .اگر تا سال 1355 تنها کلان شهر ویا شهر میلیونی کشور تهران بوده است ،در دهه های بعدی به تعداد آن افزوده شده است .در سال 1365 تهران ومشهد دارای بیش از یک میلیون نفر جمعیت بوده اند.در سال 1370 چهار شهر تهران ، مشهد،اصفهان وتبریز کلان شهرهای کشور را تشکیل می دادند.آخرین داده های آماری گویای آن است که شیراز وکرج هم به کلان شهرهای کشور اضافه خواهند شد.

افزایش جمعیت کلان شهرهای کشور توسعه کالبدی این شهرها رادرمسیری غیر معقول قرارداده است وزندگی شهروندان واقشار تازه شهرنشین شده را با معضلات تازه مواجه ساخته است .عوارض ناشی از تراکم های مسکونی وجمعیتی ، معضلات عوارض زیست محیطی از قبیل آلودگی هوا وآلودگی های صوتی،از بین رفتن اراضی کشاورزی ،باغ ها وفضاهای سبز پیرامون شهرها، اتلاف بیش از اندازه وقت شهروندان در ترددهای روزانه بین محل کاروسکونت رامی توان از جمله این معضلات بر شمرد .مهاجرت های بی رویه به سوی شهرهای بزرگ ومشکلاتی که پیش تر به آن اشاره شد،سیاستگزاران وبرنامه ریزان شهری رابااین واقعیت روبه رو ساخت که کالبد شهرهابا کلیه تمهیدات از قبیل نوسازی وبازسازی بافت های قدیمی وفرسوده در عمل قادر به تامین مسکن و دیگر نیازهای اقتصادی،اجتماعی،فرهنگی،آموزشی ورزشی وسایر نیازهای شهروندان نمی تواند باشد.

طرح احداث شهرهای جدید بابرنامه ریزی از قبل سنجیده با دو هدف اصلی کاهش بار جمعیتی وفعالیت های اقتصادی پایتخت ودیگر کلان شهرهای کشور به عنوان راه حلی بهینه برای رفع معضلات کلان شهرها از سوی وزارت مسکن وشهرسازی در اواخر دهه 1360پیشنهاد وبه تصویب هیات دولت رسید.

احداث شهرهای جدید با اهدافی که به آن اشاره شد، تفاوت عمده ای با شهرهایی دارد که قبل از انقلاب به منظور احداث صنایع واسکان کارکنان آنان ساخته شده اند؛مانند پولادشهر،مس سرچشمه ،شهرک صنعتی البرز ونظایر آنها ،شهرهای جدید نسل بعد از انقلاب مانند شهرهای جدید حومه کلان شهرهای دیگرکشورها ، به منظور ساماندهی وتوسعه برنامه ریزی شده شهرهای بزرگ برای اولین بار در ایران بنیان گذاشته شد . جدا از اهدافی که ذکر گردید شهرهای جدید اهداف دیگری را نیز پیش روی دارند که فهرست وار به آنها اشاره می شود.

- پالایش شهر مادراز طریق توزیع متناسب فعالیت وجمعیت در دیگر مناطق

- جلوگیری از ایجاد سکونت های غیر رسمی وخود رودرکلان شهرها

- کاهش بار ترافیکی شهرهای بزرگ از طریق ایجاد اشتغال واسکان در شهرهای جدید

- جلوگیری از تخریب اراضی کشاورزی ،باغ ها ،فضاهای سبز پیرامون شهرها واستفاده ازاراضی غیر زراعتی برای احداث شهرهای جدید

- در ضمن اهداف دیگری چون کاهش بهای تمام شده واحدهای مسکونی به دلیل پایین بودن نرخ زمین در مقایسه با شهرهای موجود ،همچنین ایجاد الگوهای جدید مسکن از طریق کاهش سطح زیر بنای مسکونی واحداث مجموعه های مسکونی وترویج انبوه سازی در این شهرها ،  زمینه های مناسب رابرای مالکیت مسکن اقشار کم درآمد مهیا می سازد.

 

 

درسال 1368 بر مبنای اساسنامه مصوب هیات وزیران به منظور پیشبرد وظایف اجرایی احداث

شهرهای جدید، شرکت عمران شهرهای جدید با مسئولیتهای ذیل تشکیل گردید:

طی سال های 1368و1369نیز بر مینای اساسنامه شرکت عمران شهرهای جدید وبه منظور احداث هجده شهر جدید در مناطق مختلف کشور ،هجده شرکت عمران شهر جدید در استان های مختلف به عنوان زیر مجموعه های شرکت مادر مستقر در تهران تاسیس گردید.

شرح وظایف محول شده به شرکت های عمران تابعه به این قراراست :

مطالعات مکانیابی احداث شهرهای جدید با هدف ایجاد کانون های جمعیت واشتغال در چهارچوب طرح کالبدی ملی

ودر پایان اجرای آئین نامه ها ومقررات ملی ساختمان در محدوده شهرهای جدید از جمله وظایفی است که به شرکتهای عمران شهرها ی جدید در مناطق مختلف کشور محول شده است .بدین ترتیب در استان های مختلف کشور با اهداف ووظایفی که به آن اشاره شد ،هجده شهر جدید که درسالهای بعد ،پروژه دوازده شهر جدید دیگر نیز به آن افزوده گشت بنیان گداشته شد.

شهرهای جدید که درمناطق مختلف کشور احداث شده اند عبارتند از :

- در استان تهران،درحومه پایتخت ،شهرهای جدید پردیس ،هشتگرد،اندیشه،پرند

- دراستان اصفهان،شهرهای جدیدبهارستان،مجلسی وپولادشهر

- دراستان فارس،شهر جدید صدرا

 

 

- دراستان خراسان،شهرهای جدید گلبهاروبینالود

- در استان آذربایجان شرقی ، شهر جدید سهند

- دراستان بوشهر،شهر جدید عالیشهر

- دراستان مرکزی ،شهر جدید مهاجران

- دراستان هرمزگان،شهر جدید علوی

- دراستان خوزستان،شهر جدید رامین

- دراستان سیستان وبلوچستان ،شهر جدید رامشاروتیس

همچنین همان طور که پیش تر ذکر شد علاوه بر هجده شهر جدید فوق الذکر دوازده شهر جدید دیگر در مراحل اولیه احداث ویا طراحی های اولیه قراردارند که عبارتنداز:

- دراستان خوزستان ،شهرهای جدید،شیرین شهرورامین

- دراستان مرکزی ،شهر جدید سلفچگان

- دربندرعسلویه ،شهر جدید سیراف

- دراستان آذربایجان غربی،شهر جدید حسنلو

- دراستان سمنان ،شهر جدید ایوانکی